Anasayfa > Sayı 44 > Çinlilerin 36 strategemi
Stratejik yönetimde Asyagil bir araç:
Çinlilerin 36 strategemi

MS 6. yüzyılda Doğu Göktürklerinin kağanı Hieli, Çin İmparatorluğu'ndaki Tang hanedanı üzerine akın düzenler. 626 yılında Tang imparatoru Hieli'yi zümrütler ve ipeklerle yemler ve savaştan geri çekilmesini sağlar. Sonra İS 630 yılında Tang imparatoru Doğu Göktürk imparatorluğunu bir meydan savaşıyla yıkar. Burada ne olduğunu anlamak için bu yazıyı okumanız gerek.

Melih Baş
[Tüm yazıları]

Her yıl geleneksel olarak İzmir-Karaburun'da Ütopyalar Toplantısı düzenleniyor. Bu yıl (14. kez ve 2-8 Temmuz 2007 tarihlerinde) yapılanın ana teması Doğu Ütopyaları idi. Bu yılki izlencede "Çinlilerin 36 strategemi" başlıklı (tarafımdan yapılmış) bir sunuş da mevcuttu. Bu yazı andığım sunuşa ilişkin bir özet olup, okurların ilgisi ve dergi yöneticileri isterse, yazıda geçen stratejiler derginin diğer sayılarında tek tek ele alınabilir.
Şunu belirtmeliyiz ki, doğu ütopyaları ele alınırken, gerek geçmiş, gerekse gelecekteki ütopyalar açısından önemli bir malzeme olan 36 strategemle ilgilenmek gerekir.
Birçok okurun yakından bildiği Kentucky Fried Chicken (KFC) adlı çıtır tavukçu şirketinin başına şöyle bir şey gelmiştir: Küreselleş(tir)me didinmeleri bağlamında, KFC 1960'larda Hong Kong aracılığıyla Asya piyasasına girmeye koyulur. Sen misin giren? Hong Kong piyasası tıkınma yiyecekleri (İngilizcesiyle fast-food) ya da başka bir söylemle abur cubur gıda (İngilizcesiyle junk-food) için hazır değildir ki! Ayrıca KFC şirketi, yerli ve ucuz gıda ile kıran kırana bir rekabet içine de giremez. KFC erkekliğin onda dokuzunu yapar. Tabanları yağlayan KFC, izzet-i ikbal ile Hong Kong'tan geldiği gibi geriye gider! Bu stratejinin adı şudur: Kaçış. Bu, Çinlilerin 36 savaş strategemlerinden biridir. (kaynak: Prof. Wee Chow Hou ile öğretim görevlisi Lan Luh Luh'un The 36 Strategies of The Chinese adlı yapıtları).
Bu yazıda 36 strategem kısaca tanıtılacaktır. Konuyu daha uzunca incelemek isteyenler Harro Von Senger'in Anahtar Kitaplar tarafından Türkçe'ye çevrilmiş üç ciltlik yapıtından da yararlanabilirler: Savaş Hileleri: Strategemler, Cilt 1,2,3.

Strategem kavramı ve kullanımı
Sözcük eski Yunanca'daki 'strategema'dan geliyor, genel anlamda 'generallerin işleri', özel anlamda 'savaş hilesi' demektir. Romalı devlet adamı Sextus Julius Frontius (ölümü: İS 103) 'strategema' sözcüğünü bir yazısına başlık olarak seçmiştir. Neredeyse 2000 yıllık bir yazı!
Strategema kavramına çeşitli sözlüklerde yaklaşık aşağıdaki anlamlar verilmektedir:
a) Genel anlamda: Amaca ulaşmak için ustaca hile yapmak; hile; kurnazlık; bir üstünlük sağlamak amacıyla hazırlanan düzen, plan veya entrika.
b) Askersel anlamda: Komutanlık etme sanatı içindeki bir etkinlik veya yasa; düşmanı saf dışı bırakmak veya şaşırtmak üzere bir hileye başvurmak, dolap çevirmek.
Çince yazında değişik ideogramlarla yazılan, fakat aşağı yukarı aynı anlama gelen 'zhao', 'mou', 'ce', 'ji' olarak okunabilen bir sözcük vardır. Bugünkü kullanımıyla 'yan (saymak, hesap etmek) ve 'shi (non)' anlamlarına gelen ve iki sözcüğün birleşmesiyle meydana gelen ve tek ideogramla gösterilen bu sözcük, çıplak anlamıyla 'on saymak' demektir. Yani sözcük, hesap etmek, plan yapmak anlamlarına sahiptir. Çince'de 'zhi' diye telaffuz edilen Çince ideogramdan da söz etmek gerekir. Kimi Batı Çin sözlüklerinde 'bilgelik', 'akıllı olma', 'bilme' biçimlerinde çevrilmiştir. Zhi terimi, bugün de Çin'de eskiden olduğu gibi, 'strategem'e karşılık olarak, değer yargılarından bağımsız, nötr bir anlama sahiptir. Çinliler açısından hilenin göstergesi, çok eskiden beri, 'aldatma' ve 'yalan dolan' değil, tersine 'olağandışılık'tır.
36 strategem kavramına ilk kez 479–502 yılları arasında Çin'de yaşayan Güney Qi Hanedanı tarihinde (Nan Qi Shu) rastlanmaktadır. Bu tarih Xiao Zixian (489–537 yılları arasında yaşamış) tarafından kaleme alınmıştır. Bu tarihte devlet memuru ve siyasetçi Wang Jingze'nin yaşam öyküsüne yer verilen bölümde Güney Song Hanedanı'nın hizmetinde bulunmuş olan General Tan Daoji'den de söz edilmektedir. Bu bölümde "üstat Tan'ın 36 strategemi içindeki en üstün strategemi kaçmaktır" biçiminde bir söylem vardır. Burada tam tamına 36 strategem yerine belki de çok sayıda demek (...)

Yazının tamamını okumak için oturum açmanız gerekmektedir...
E-abone olarak Bilim ve Gelecek'in tamamına online erişmek için lütfen tıklayınız


Kargo Hizmeti
100 TL'ye kadar alışverişlerinizde kargo ücreti 5 TL. 100 TL ve üstü alışverişlerde için kargo ücretsiz...
Bilim ve Gelecek Kitaplığı

50 Soruda İnsanın Tarihöncesi Evrimi 50 Soruda İnsanın Tarihöncesi Evrimi
Metin Özbek
Sepete Ekle Tümünü Göster
Eski sayılarımızı alabilirsiniz Tümünü Göster
cilt
Ciltlerimizi edinebilirsiniz 9. cilt çıktı!
Duyurular